1982 Taal van de zomer 20
Bjarne had zoveel aandacht voor haar leven gehad. Emma dit, Emma dat. Alles draaide om lieve Emma, aandacht voor hetgeen waar Bjarne zich mee bezighield had ze niet. Dat kon ze niet opbrengen in haar haastige leven van glitter en roem. Bjarne begon er steeds meer over te denken om haar te verlaten. Maar dan zou hij op straat komen te staan, want er was een groot tekort aan studentenkamers in Utrecht omdat er een grote universiteit was.
Emma dit en Emma dat, de behaagzieke Emma bezorgde de jeugdige Bjarne een Emma obsessie. Een obsessie die zijn leven in een greep hield.
Dit was geen gezonde liefde. De jeugdige Bjarne was afhankelijk van haar geworden. Zij kon doen en laten wat ze wilde. In zijn psyche was het een wildernis. De magnetische aantrekkingskracht moest vernietigd worden. Bjarne had zin om heel erg dronken te worden. Maar dat was niet verstandig want de drank zou de chaos alleen maar erger maken.
Hij moest rustig blijven ademhalen, nadenken over het feit dat leegte en stilte op dat moment heil brachten.
Bjarne bevond zich in een emotionele en praktische valstrik: hij was psychisch afhankelijk van de egocentrische Emma, maar kon niet zomaar weg vanwege de woningnood in Utrecht. De spanning tussen zijn drang om te vluchten (in drank of een relatiebreuk) en de noodzaak om rustig te blijven was erg voelbaar.
Bjarne sloot zijn ogen en dwong zijn ademhaling naar zijn buik. In, uit. Telkens wanneer het beeld van Emma’s lachende gezicht op een rode loper door zijn hoofd flitste, duwde hij het resoluut weg. Geen glitter. Geen roem. Alleen de kille realiteit van zijn vier muren.
De stilte in de kamer werkte ontnuchterend. Het tikken van de klok nam langzaam de plek in van de hectische ruis die Emma altijd met zich meedroeg.
De stilte bleek geen leegte te zijn, maar een spiegel. Nu het felle licht van Emma’s wereld doofde, zag Bjarne pas hoe diep de sporen van haar obsessie zaten. Zijn eigen identiteit was de afgelopen jaren gereduceerd tot een figurant in haar succesverhaal.
Hij ging op de grond zitten, met zijn rug tegen het koude hout van de kledingkast. Die kou deed hem goed; het bracht hem terug in zijn eigen lichaam. Met elke rustige ademhaling pelde hij een laagje van de afhankelijkheid af. Hij dwong zichzelf om de angst voor de woningmarkt onder ogen te zien. Wat was er erger? Dakloos zijn in Utrecht, of je eigen ziel kwijtraken in de schaduw van een ander?
De magnetische aantrekkingskracht, die hem zo lang had verblind, begon te transformeren in iets anders: een nuchtere, bijna klinische onverschilligheid. De chaos in zijn psyche maakte plaats voor een ijzig soort helderheid. Hij hoefde Emma niet te haten om los te komen. Hij hoefde haar simpelweg geen macht meer te geven over zijn rust. Voor het eerst in tijden voelde de jeugdige Bjarne zich niet langer een slachtoffer van de omstandigheden, maar de regisseur van zijn eigen gedachten.
In de stilte van de kamer diende de herinnering zich aan. Het was drie maanden geleden, de avond van haar belangrijkste galapremie. Bjarne had die middag te horen gekregen dat zijn favoriete oom was overleden. Volkomen ontdaan had hij op de rand van het bed gezeten. Emma was binnengestormd, een wervelwind van haute couture en dure parfum.
Toen hij haar met verstikte stem het nieuws vertelde, had ze slechts twee seconden stilgehouden. "Wat vreselijk voor je, schat," had ze gezegd, terwijl ze in de spiegel keek om haar lippenstift bij te werken. "Maar je begrijpt dat ik vanavond echt niet kan ontbreken hè? De pers verwacht me. En je ogen zijn zo rood, zo kun je echt niet mee ." Daarna was ze vertrokken, hem achterlatend in het donker met zijn verdriet, omdat zijn rouw niet paste binnen haar perfecte plaatje.
Toen de herinnering wegebde, bleef er geen woede achter, maar een ongekende, gewichtloze ruimte. Het voelde alsof er een loden harnas van zijn schouders gleed dat hij jarenlang ongemerkt had gedragen. De verstikkende Utrechtse woningnood, die hem net nog angst aanjaagde, voelde plotseling als een triviaal luxeprobleem. De straat was tenminste buiten. Buiten was er frisse lucht.
Bjarne stond op en liep naar het raam. Hij opende het en liet de koele avondwind over zijn gezicht blazen. De stad gonsde in de verte, maar de hectiek raakte hem niet meer. Voor het eerst in tijden claimde hij zijn eigen ademhaling. Hij keek naar zijn handen en besefte dat ze niet meer trilden. De wildernis in zijn psyche was gaan liggen; er was een kaal, maar sereen landschap voor in de plaats gekomen.
Hij glimlachte zacht. Het was een bizar soort euforie, geboren uit het absolute dieptepunt. Hij was nog steeds arm, hij had binnenkort waarschijnlijk geen dak meer boven zijn hoofd, maar hij was weer de eigenaar van zijn eigen unieke leven. De Emma-obsessie was dood. Wat er ook zou gebeuren als de deurklink straks naar beneden ging, hij was vrij.
Toen realiseerde hij zich dat het allemaal onzin was. Hij had een goede deal met Emma over de huur. Hij moest het zien vol te houden. Er was een nieuwe verwarring in zijn hoofd. De vriendschapsgevoelens voor Arthur kregen steeds meer betekenis. Het was het klassieke moment van ontluikende liefde of het besef dat een vriendschap overging in romantische gevoelens.
Die avond kwam Arthur weer op bezoek om Bjarne bijles te geven.
Arthur zat aan de keukentafel met een mok koffie. Hij keek op toen Bjarne binnenkwam. De lichten waren gedimd.
"Je kijkt alsof je een geest hebt gezien, Bjarne", zei Arthur zacht. "Gaat het wel?"
"Ja", antwoordde Bjarne. Hij wreef in zijn nek en zocht Arthurs blik. "Of nou ja... het stormt een beetje in mijn hoofd."